Leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD)
Leeftijdsgebonden maculadegeneratie, LMD, is een oogaandoening waarbij de macula beschadigd raakt. De macula is het kleine centrale gedeelte van het netvlies waarmee u scherp ziet: lezen, gezichten herkennen en tv-kijken hangen ervan af. LMD is de belangrijkste oorzaak van ernstig zichtverlies bij mensen vanaf 55 jaar.
De behandeling
Twee vormen van LMD
Droge LMD
Deze komt het vaakst voor, bij ongeveer 85% van de patiënten. In de macula hopen afvalstoffen zich op in de vorm van gele vlekjes (drusen). Daarnaast komen er vaak ook pigment veranderen en kan weefsel geleidelijk aan afsterven (atrofie). Deze vorm verloopt meestal traag en het zicht neemt stap voor stap af. In sommige gevallen gaat droge LMD over in de natte vorm.
Natte LMD
Deze ontstaat wanneer er abnormale bloedvaatjes onder of in het netvlies groeien, ter hoogte van de macula. Die vaatjes kunnen bloeden en littekens veroorzaken, waardoor de macula blijvend beschadigd raakt. Deze vorm evolueert doorgaans snel. Zonder tijdige behandeling verliest u vaak een groot deel van uw centrale zicht.
Voor de diagnose en de opvolging gebruiken we een of meerdere onderzoeken:
Fundusonderzoek
De oogarts bekijkt uw netvlies met een speciale lens door de pupil. Hiervoor krijgt u meestal oogdruppels die de pupil verwijden. Daardoor ziet u enkele uren wazig, dus rijd na het onderzoek niet zelf met de wagen.
OCT (optische coherentietomografie)
Een scan die het netvlies in dwarsdoorsnede toont, zodat we veranderingen in de macula nauwkeurig zien. Het onderzoek is pijnloos en niet invasief. Het is onmisbaar bij zowel droge als natte LMD.
Fluoresceïne-angiografie
Bij het vermoeden van natte LMD op de OCT volgt vaak dit extra onderzoek. We spuiten een kleurstof (fluoresceïne) in een ader in uw arm. Binnen enkele seconden bereikt die de bloedvaten van het netvlies, die we met een speciale camera vastleggen. Ook hiervoor wordt uw pupil verwijd. Sommige mensen voelen zich even misselijk. In zeldzame gevallen treedt een allergische reactie op, vooral bij mensen die ook allergisch zijn voor bepaalde voeding, zoals schaaldieren, aardbeien of noten. Gedurende 24 uur kunnen uw huid en urine geel verkleuren.
OCT-angiografie
Deze scan brengt de bloedvaatjes in en onder het netvlies in beeld, zonder inspuiting van kleurstof.
Behandeling van LMD
Voor de droge vorm bestaat momenteel geen behandeling die de ziekte geneest. U kan de gevolgen wel deels beperken met gezonde, evenwichtige voeding. Let daarbij op voldoende vitamine B, C en E, zink, luteïne, zeaxanthine en omega-3-vetzuren. Soms is een speciaal voedingssupplement voor de ogen zinvol. Rokers raden we sterk aan om te stoppen.
Laat uw ogen ook regelmatig controleren, zodat een eventuele overgang naar natte LMD snel opvalt. Gaat het zicht sterk achteruit, dan verwijzen we u door naar een gespecialiseerd centrum voor low-vision hulpmiddelen zoals loepes, leestoestellen, ...
Ook de natte vorm is niet te genezen. Het doel is de ziekte zo snel mogelijk tot rust te brengen, zodat ze terug een droog karakter krijgt. De belangrijkste behandeling bestaat uit injecties met anti-VEGF (een remmer van de vasculaire endotheliale groeifactor) in het oog.
Omdat LMD chronisch is, zijn regelmatige injecties meestal levenslang nodig. Bij een uitgebreide bloeding in de macula kan een behandeling met tPA (weefselplasminogeenactivator) samen met een gasbel helpen om het bloed weg te duwen.
In zeldzame gevallen is een netvliesoperatie mogelijk. Het onderzoek naar nieuwe behandelingen gaat intussen door, zoals andere injecteerbare geneesmiddelen, stamceltherapie en gentherapie.
